Çek iskontosu nedir?
Çek veya senet iskontosu, vadesi henüz gelmemiş bir alacağın bugün paraya çevrilmesi karşılığında yapılan faiz kesintisidir. Banka ya da faktoring şirketi, vadeye kalan süre ve yıllık iskonto oranına göre bir tutar keser; geri kalanını (peşin değer) size öder.
Kesinti tutarı üç şeye bağlıdır: çekin nominal değeri, yıllık iskonto oranı ve vadeye kalan gün sayısı. Ticari hesaplarda yıl genellikle 360 gün kabul edilir.
Basit iskonto hesaplama: dış iskonto formülü
Dış (ticari) iskontoda kesinti, çekin üzerinde yazan nominal değer üzerinden hesaplanır. Bankaların çek ve senet kırdırmada kullandığı yöntem budur.
Örnek: 100.000 TL’lik, vadesine 90 gün kalan bir çek yıllık %45 ile kırdırılırsa iskonto 100.000 × 45 × 90 ÷ 36.000 = 11.250 TL, ele geçen tutar 88.750 TL olur.
dış iskonto = nominal değer × yıllık oran × gün ÷ 36.000
İç (hakiki) iskonto formülü
İç iskontoda faiz, peşin değer üzerinden hesaplanır; bu yüzden kesinti dış iskontoya göre biraz daha düşüktür. Aynı örnekte iç iskonto 100.000 × 45 × 90 ÷ (36.000 + 45 × 90) = 10.112,36 TL, peşin değer 89.887,64 TL’dir.
Hesap makinesinde yöntemi değiştirerek iki sonucu karşılaştırabilir, gün esasını 360 veya 365 olarak seçebilirsiniz.
iç iskonto = nominal × oran × gün ÷ (36.000 + oran × gün)
Sıkça sorulan sorular
Senet iskontosu nasıl hesaplanır?
Çek iskontosuyla aynı şekilde: Senet tutarı × yıllık iskonto oranı × vadeye kalan gün ÷ 36.000. 50.000 TL’lik, 60 gün vadeli senet yıllık %48 ile: 50.000 × 48 × 60 ÷ 36.000 = 4.000 TL iskonto, ele geçen 46.000 TL.
Dış iskonto ile iç iskonto arasındaki fark nedir?
Dış iskontoda faiz nominal değer, iç iskontoda peşin değer üzerinden hesaplanır. Dış iskonto her zaman daha büyük bir kesinti verir; bankalar genellikle dış iskontoyu uygular.
Gün esası 360 mı 365 mi olmalı?
Türkiye’de ticari iskonto hesaplarında yıl genellikle 360 gün kabul edilir. Bazı bankalar ve sözleşmeler 365 gün kullanır; sözleşmenizdeki esası seçin.
Hesaplanan tutar bankanın kestiğiyle neden farklı?
Bankalar iskonto faizine ek olarak BSMV, komisyon veya masraf kesebilir. Bu araç yalnızca faiz (iskonto) tutarını hesaplar; kesin rakam için bankanızın teklifini kontrol edin.